Operacja Hartmana - na czym polega i kiedy jest wykonywana?

Operacja Hartmana - na czym polega i kiedy jest wykonywana?
Autor Marcin Całbecki
Marcin Całbecki25.03.2024 | 6 min.

Operacja Hartmana to powszechnie stosowana procedura chirurgiczna w przypadku chorób jelita grubego, takich jak nowotwory lub nieszczelnośc odbytnicy. Zabieg polega na usunięciu części okrężnicy, a następnie wytworzeniu zastępczego otworu na brzuchu, przez który treść pokarmowa jest odprowadzana do worka stomijnego. Chociaż wydaje się to drastyczne, operacja ta pozwala uniknąć poważniejszych komplikacji i może być kluczowym krokiem w leczeniu choroby.

Kluczowe wnioski:

  • Operacja Hartmana jest często wykonywana w przypadku nowotworów lub przetok odbytnicy, gdy niemożliwe jest tradycyjne leczenie.
  • Podczas zabiegu chirurg usuwa część okrężnicy i wytwarza tymczasową stomię brzuszną.
  • Jest to zabieg oszczędzający życie, chociaż wiąże się z koniecznością noszenia worka stomijnego.
  • Po zabiegu wymagany jest okres rekonwalescencji i ścisłe przestrzeganie zaleceń lekarskich.
  • W niektórych przypadkach możliwe jest przywrócenie ciągłości przewodu pokarmowego w późniejszym terminie.

Operacja Hartmana - co to jest i jakie ma etapy?

Operacja Hartmana to zabieg chirurgiczny polegający na usunięciu części okrężnicy oraz wytworzeniu sztucznego otworu na brzuchu, zwanego stomią. Procedura ta jest przeprowadzana głównie w przypadkach zagrożenia życia, kiedy dochodzi do ciężkich powikłań związanych z dolnym odcinkiem przewodu pokarmowego, takich jak rak jelita grubego, przetoki, niedrożność czy pourazowe uszkodzenia.

Zabieg ten został opracowany w 1923 roku przez Henry'ego Alberta Hartmana, amerykańskiego chirurga, który poszukiwał skutecznej metody ratowania życia pacjentów z chorobami okrężnicy. Operacja składa się z kilku kluczowych etapów:

Etapy operacji Hartmana

1. Usunięcie części okrężnicy - Chirurg usuwa odcinek okrężnicy, który jest chory, uszkodzony lub źródłem problemu. Zabieg ten przeprowadzany jest przez niewielkie nacięcie w podbrzuszu.

2. Utworzenie stomii - Następnie, proksymalną (wyższą) część okrężnicy wyprowadza się na zewnątrz przez nacięcie w ścianie brzucha, tworząc otwór zwany stomią. Koniec przewodu pokarmowego przyczepia się do skóry, umożliwiając wyprowadzanie i gromadzenie kału w specjalnym worku stomijnym.

Wskazania do przeprowadzenia operacji Hartmana

Operacja Hartmana jest zazwyczaj traktowana jako ostateczność, gdy inne metody lecznicze nie mogą być zastosowane lub kiedy występuje bezpośrednie zagrożenie życia pacjenta. Wśród najczęstszych wskazań do przeprowadzenia tego rodzaju zabiegu można wyróżnić:

- Rak okrężnicy w zaawansowanym stadium - gdy guz powoduje niedrożność lub krwawienie, a natychmiastowa operacja jest niezbędna.
- Przetoki odbytu i odbytnicy - gdy dochodzi do wytworzenia nieprawidłowego kanału pomiędzy jelitem a innymi narządami lub tkankami.
- Choroba Leśniowskiego-Crohna - przewlekła choroba zapalna jelit, która może prowadzić do niedrożności lub perforacji ściany jelita.

Nierzadko operacja Hartmana wykonywana jest również w nagłych przypadkach, takich jak przedziurawienie jelita, masywne krwawienie z dolnego odcinka układu pokarmowego lub niewydolność jelita grubego na skutek np. zakażenia.

  • Raz podjęta decyzja o wykonaniu operacji Hartmana musi zostać szybko wdrożona w życie, gdyż zwlekanie może narazić pacjenta na poważne konsekwencje zdrowotne, a nawet śmierć.
  • W wielu przypadkach jest to zabieg ratujący życie, ale jednocześnie drastyczny, gdyż zmienia jakość życia pacjenta na dłuższy czas.

Czytaj więcej: Czerniak paznokcia: Jakie są przyczyny, główne objawy i leczenie

Powikłania związane z operacją Hartmana

Podobnie jak każdy poważny zabieg chirurgiczny, operacja Hartmana niesie ze sobą ryzyko wystąpienia pewnych powikłań. Część z nich jest związana bezpośrednio z samą procedurą, inne natomiast mogą pojawić się w trakcie rekonwalescencji lub przy nieprzestrzeganiu zaleceń pooperacyjnych.

Wśród najczęstszych powikłań po operacji Hartmana można wymienić:

  • Infekcje - zarówno miejscowe, np. w obrębie rany pooperacyjnej, jak i ogólnoustrojowe.
  • Krwawienie - może wystąpić w trakcie samej operacji lub w okresie pooperacyjnym.
  • Niedrożność porażenna lub mechaniczna - związana z nieprawidłowym gojeniem się lub zrośnięciami w obrębie jelita.
  • Niewydolność oddechowa - spowodowana wpływem samej operacji i znieczulenia na układ oddechowy.
  • Powikłania ze strony stomii - m.in. obluzowanie się lub martwica części wyprowadzonej pętli jelitowej.

Pomimo iż operacja Hartmana to poważna ingerencja chirurgiczna, współczesna medycyna dysponuje wieloma środkami minimalizującymi ryzyko powikłań. Postępowanie według zaleceń lekarzy oraz odpowiednia pielęgnacja stomii mają kluczowe znaczenie dla przebiegu rekonwalescencji.

Przygotowanie do operacji Hartmana - badania i zalecenia

Zdjęcie Operacja Hartmana - na czym polega i kiedy jest wykonywana?

Przed przeprowadzeniem operacji Hartmana konieczne jest wykonanie szeregu badań diagnostycznych oraz przygotowanie pacjenta do zabiegu. Proces ten obejmuje:

Badania obrazowe

Najczęściej zlecane badania to kolonoskopia, tomografia komputerowa (TK) lub rezonans magnetyczny (MRI). Ich zadaniem jest dokładna ocena stanu zdrowia oraz lokalizacja ewentualnych zmian chorobowych w obrębie okrężnicy i pozostałych narządów jamy brzusznej.

Równie istotne są badania laboratoryjne krwi i moczu, a w przypadku nowotworów - określenie stopnia zaawansowania choroby za pomocą biopsji.

Kilka dni przed zabiegiem pacjent musi zastosować specjalną dietę przeczyszczającą, a w dniu poprzedzającym operację wypić środek przeczyszczający w celu dokładnego oczyszczenia przewodu pokarmowego. Konieczne jest również podawanie płynów pozajelitowych oraz antybiotyków w celu zapobieżenia ewentualnym infekcjom. Dokładne przygotowanie i przestrzeganie zaleceń zespołu medycznego ma kluczowe znaczenie dla powodzenia zabiegu i przebiegu rekonwalescencji.

Rekonwalescencja po operacji Hartmana - czas i zalecenia

Po przeprowadzeniu operacji Hartmana pacjent musi liczyć się z dłuższym okresem rekonwalescencji, zarówno w warunkach szpitalnych, jak i po opuszczeniu placówki medycznej. Czas powrotu do pełnej sprawności jest indywidualny i zależy od wielu czynników, takich jak wiek, stan ogólny zdrowia czy wystąpienie ewentualnych powikłań.

W pierwszych dniach po zabiegu chory pozostaje na oddziale chirurgicznym, gdzie jest ściśle monitorowany. Zwykle już następnego dnia po operacji rozpoczyna się stopniowe nawadnianie i odżywianie pozajelitowe. Ruchomość pacjenta jest początkowo ograniczona, jednak im szybciej zostanie włączona rehabilitacja, tym lepiej dla procesu gojenia.

Pielęgnacja stomii

Niezwykle istotnym elementem rekonwalescencji jest nauka prawidłowej pielęgnacji i obsługi worka stomijnego. Specjalistyczne pielęgniarki przekazują szczegółowe instrukcje dotyczące wymiany worków, dbania o higienę skóry wokół stomii oraz diety po zabiegu. Wsparcie bliskich i opiekunów jest na tym etapie niezwykle cenne dla pacjenta.

Po opuszczeniu szpitala niezbędne są regularne wizyty kontrolne, podczas których oceniany jest przebieg gojenia się rany oraz funkcjonowanie stomii. Średni czas rekonwalescencji po operacji Hartmana wynosi od 4 do 8 tygodni, jednak pełny powrót do formy może zająć nawet kilka miesięcy.

Porównanie operacji Hartmana z innymi zabiegami

Operacja Hartmana jest uważana za zabieg okaleczający, gdyż prowadzi do trwałej utraty części przewodu pokarmowego i konieczności funkcjonowania ze stomią jelitową. Bywa ona jednak niejednokrotnie ratującą życie alternatywą dla bardziej rozległych procedur, takich jak całkowite usunięcie okrężnicy.

W niektórych przypadkach możliwe jest przeprowadzenie w późniejszym etapie operacji odwrotnej (rewersal), polegającej na ponownym połączeniu przerwanego odcinka jelita i przywróceniu ciągłości przewodu pokarmowego. Zabieg ten wiąże się jednak z wysokim ryzykiem powikłań i nie zawsze może zostać wykonany.

Operacja Hartmana Usunięcie części okrężnicy i wytworzenie stomii
Resekcja okrężnicy Usunięcie określonego odcinka okrężnicy bez tworzenia stomii
Kolektomia Całkowite usunięcie okrężnicy i wytworzenie trwałej stomii

Chociaż operacja Hartmana oznacza poważną ingerencję w organizm i zmianę dotychczasowego stylu życia, dla wielu pacjentów stanowi ona skuteczną i bezpieczną drogę do wyleczenia groźnych chorób przewodu pokarmowego. Kluczową rolę odgrywa w tym przypadku właściwe przygotowanie psychiczne oraz akceptacja nowej rzeczywistości.

Podsumowanie

Operacja Hartmana (lub Hartmanna) to ratująca życie procedura medyczna stosowana w przypadkach groźnych schorzeń dolnego odcinka przewodu pokarmowego. Chociaż wiąże się z usunięciem części okrężnicy i koniecznością noszenia worka stomijnego, stanowi często ostatnią deskę ratunku dla pacjentów zagrożonych powikłaniami czy niedrożnością.

Przygotowanie do zabiegu, odpowiednia pielęgnacja stomii oraz przestrzeganie zaleceń lekarskich w trakcie rekonwalescencji mają kluczowe znaczenie dla pomyślnego przebiegu leczenia. Operacja Hartmana wymaga zaakceptowania nowej rzeczywistości, jednak dzięki niej chorzy mogą powrócić do pełni sił i kontynuować życie bez groźnych dolegliwości.

5 Podobnych Artykułów

  1. Jak łagodzić ból krzyżowo-biodrowy: Przyczyny i terapie
  2. Skład mleka krowiego: Kluczowe składniki w tabeli. Poznaj wszystkie
  3. Ropień Bezolda: groźne powikłanie zapalenia ucha? Co musisz wiedzieć
  4. Magnez - Jaka jest zalecana dzienna dawka dla zdrowia?
  5. HER2 dodatni: Co to naprawdę oznacza dla Twojego rokowania?
tagTagi
shareUdostępnij artykuł
Autor Marcin Całbecki
Marcin Całbecki

Jako założyciel i główny autor portalu poświęconego medycynie i zdrowiu, łączę moją pasję do nauki o zdrowiu z zaangażowaniem w edukację społeczną. Z wykształcenia jestem lekarzem z wieloletnim doświadczeniem klinicznym oraz badaczem, co pozwala mi na krytyczne analizowanie i przekazywanie najnowszych odkryć medycznych w przystępny sposób.

Oceń artykuł
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
Ocena: 0.00 Liczba głosów: 0

Komentarze(0)

email
email

Polecane artykuły