Nefrektomia - co musisz wiedzieć przed zabiegiem?

Nefrektomia - co musisz wiedzieć przed zabiegiem?
Autor Marcin Całbecki
Marcin Całbecki24.03.2024 | 10 min.

Nefrektomia to operacja usunięcia nerki. Może być to zabieg częściowy lub całkowity. Może okazać się konieczny w przypadku poważnych chorób nerek, takich jak rak, zwapnienia lub znaczne uszkodzenie. Przed zabiegiem warto wiedzieć, na czym on polega, jak się do niego przygotować i czego się spodziewać po operacji. Oto kluczowe informacje, które pomogą ci nabrać pewności przed nefrektomią.

Kluczowe wnioski:
  • Nefrektomia to usunięcie całej lub części nerki. Może być potrzebna w przypadku nowotworów, uszkodzeń lub nieprawidłowego funkcjonowania tego organu.
  • Do zabiegu należy się odpowiednio przygotować, między innymi poprzez wykonanie niezbędnych badań i wprowadzenie ewentualnych zmian w leczeniu.
  • Operacja może być wykonana tradycyjnie lub przy użyciu małoinwazyjnych technik laparoskopowych lub robotycznych.
  • Po operacji niezbędne będzie rozważenie ewentualnych zmian w diecie i stylu życia, aby zminimalizować obciążenie dla pozostałej nerki.
  • Szybki powrót do zdrowia po nefrektomii pozwoli na lepsze funkcjonowanie i zmniejszy ryzyko komplikacji.

Co to jest nefrektomia - usuwanie nerki?

Nefrektomia to zabieg chirurgiczny polegający na usunięciu nerki. Może być przeprowadzana w całości lub częściowo, w zależności od przyczyny leżącej u podstaw operacji. Nerka jest niezwykle ważnym organem odpowiedzialnym za filtrowanie toksyn z krwi i wydalanie ich wraz z moczem. Utrata nerki ma więc istotne konsekwencje dla zdrowia, dlatego nefrektomia przeprowadzana jest wyłącznie wtedy, gdy jest to konieczne.

Całkowita nefrektomia wykonywana jest w przypadku poważnych chorób zagrażających życiu pacjenta, takich jak nowotwory złośliwe nerek, rozległe zwapnienia czy urazy skutkujące nieodwracalnym uszkodzeniem narządu. Z kolei nefrektomia częściowa przeprowadzana jest wówczas, gdy możliwe jest zachowanie funkcjonalnej części nerki - np. w przypadku obecności nowotworów ograniczonych do jednego obszaru.

Usuwanie jednej nerki jest możliwe do przeprowadzenia ze względu na rezerwową zdolność drugiej do przejęcia większości obowiązków wydalniczych. Jednakże w przypadku uprzedniego usunięcia obu nerek lub masywnego uszkodzenia pozostałej nerki, konieczne będzie zastosowanie dializy lub przeszczepu narządu. Decyzja o wykonaniu nefrektomii nie jest więc podejmowana pochopnie, a wyłącznie po wnikliwej ocenie stanu zdrowia pacjenta i rozważeniu wszelkich możliwych rozwiązań alternatywnych.

Rodzaje nefrektomii i techniki ich wykonania

Oprócz podziału na nefrektomię całkowitą i częściową, możemy wyróżnić kilka rodzajów tej operacji w zależności od sposobu jej przeprowadzania. Tradycyjnie wykonywana jest ona metodą otwartą, poprzez rozległe nacięcie powłok brzusznych. Dzięki rozwojowi technik laparoskopowych, dostępne są również mniej inwazyjne warianty nefrektomii przeprowadzane za pomocą kilku niewielkich nacięć i specjalnych narzędzi wprowadzanych do wnętrza ciała.

W ostatnich latach ogromne postępy zanotowała również chirurgia robotyczna, umożliwiająca jeszcze precyzyjniejsze usuwanie zmienionych chorobowo fragmentów nerek. Zabieg prowadzony jest z użyciem zaawansowanego robota chirurgicznego sterowanego przez lekarza. Mniejszy stopień inwazyjności przekłada się na bardziej komfortowy przebieg rekonwalescencji po zabiegu.

Rodzaje nefrektomii - całkowita i częściowa

Podstawowym podziałem nefrektomii jest rozróżnienie na całkowitą i częściową. W zależności od stopnia zaawansowania schorzenia oraz sytuacji zdrowotnej pacjenta, lekarze decydują się na usunięcie jednej lub obu nerek bądź tylko fragmentu tego organu.

Nefrektomia całkowita wykonywana jest w przypadku wystąpienia poważnych chorób nerki zagrażających życiu pacjenta, między innymi:

  • Nowotwór złośliwy nerki (np. rak nerkowokomórkowy)
  • Rozległe zwapnienia nerek
  • Uszkodzenia i urazy uniemożliwiające prawidłowe funkcjonowanie nerki
  • Inne poważne schorzenia nerek o nieodwracalnym charakterze

Z kolei nefrektomia częściowa, nazywana również nephrektomią oszczędzającą nerkę (nephron-sparing surgery), przeprowadzana jest wtedy, gdy możliwe jest zachowanie zdrowej części narządu. Celem tego zabiegu jest usunięcie tylko chorych fragmentów nerki, przy jednoczesnym zachowaniu jej resztkowej funkcjonalności. Do częściowej nefrektomii kwalifikują się pacjenci z nowotworami ograniczonymi do danego obszaru nerki lub niektórymi innymi zmianami nieobejmującymi całego narządu.

Zgodnie z wytycznymi European Association of Urology, obecnie zaleca się rozważenie wykonania częściowej nefrektomii u pacjentów ze zdiagnozowanym wcześnie, pojedynczym guzem nerki o średnicy mniejszej niż 7 cm u osób z prawidłową czynnością drugiej nerki.

Czytaj więcej: Andrzej Drewniak: Wkład w dziedzinę i najważniejsze osiągnięcia

Przyczyny wykonania zabiegu nefrektomii

Zabieg nefrektomii przeprowadzany jest w odpowiedzi na szereg zagrażających życiu chorób dotyczących nerek. Jedną z najczęstszych przyczyn usunięcia nerki są nowotwory złośliwe tego organu, w szczególności rak jasnokomórkowy nerki, odpowiadający za 80-85% przypadków raka nerki. Inną poważną przyczyną uzasadniającą przeprowadzenie nefrektomii są rozległe zwapnienia w obrębie nerek uniemożliwiające ich prawidłowe funkcjonowanie.

Do pozostałych przyczyn prowadzących do konieczności usuwania w całości lub częściowo zmienionej chorobowo nerki należą między innymi:

  • Przewlekła choroba nerek w zaawansowanym stadium
  • Urazy i uszkodzenia nerki wynikające z wypadków lub urazów
  • Wrodzone wady nerek wpływające na ich nieprawidłową budowę i czynność
  • Powikłania w postaci ropni nerek
  • Torbiele nerek w przypadkach ich największego nasilenia

W części przypadków przyczyną usuwania nerki jest też prewencja przed dalszym postępem choroby lub komplikacjami zdrowotnymi. Dzieje się tak np. przy obecności guzków i zmian o wysokim ryzyku przemiany nowotworowej w przyszłości.

Przygotowanie do zabiegu nefrektomii

Zdjęcie Nefrektomia - co musisz wiedzieć przed zabiegiem?

Przed przystąpieniem do operacji usunięcia nerki, niezbędne jest przeprowadzenie szeregu badań i działań przygotowawczych. Proces ten jest niezwykle istotny dla zapewnienia bezpieczeństwa zabiegu i zminimalizowania ryzyka powikłań. Stopień skomplikowania przygotowań może różnić się w zależności od stanu zdrowia pacjenta oraz przyczyny leżącej u podstaw konieczności wykonania nefrektomii.

Podstawowymi badaniami wykonywanymi u pacjentów kwalifikowanych do nefrektomii są między innymi: morfologia krwi, badania biochemiczne oceniające pracę nerek oraz wątroby, a także koagulogram określający zdolność organizmu do krzepnięcia krwi. W zależności od wskazań medycznych, przeprowadzane mogą być również USG, tomografia komputerowa lub rezonans magnetyczny w celu dokładnej oceny lokalizacji zmiany wymagającej usunięcia.

Przed operacją pacjenci muszą również zmodyfikować swoje leczenie i przygotować się zgodnie z określonymi zaleceniami lekarza. Może to obejmować czasowe odstawienie niektórych leków, dostosowanie diety czy też poddanie się specjalistycznej rehabilitacji przygotowującej do szybszego powrotu do zdrowia po zabiegu. We wszystkich przypadkach niezbędna jest również przepisowa przygotowawcza dieta oczyszczająca oraz przygotowanie pola operacyjnego. Oprócz przygotowań medycznych, ważne jest również zadbanie o sprawy formalno-prawne, takie jak spisanie ewentualnych dyspozycji czy uregulowanie stosownych formalności.

Specjalistyczne badania przed zabiegiem nefrektomii

W większości sytuacji przed przeprowadzeniem zabiegu nefrektomii wykonywanych jest szereg badań obrazowych mających na celu dokładną ocenę lokalizacji i zaawansowania choroby wymagającej interwencji chirurgicznej. Wśród najczęściej stosowanych technik diagnostycznych należy wymienić: - Ultrasonografię (USG) jamy brzusznej i nerek - Tomografię komputerową (TK) z kontrastem - Rezonans magnetyczny (MRI) - Nefrosorogramię izotopową - Angiografię naczyń nerkowych Pozwalają one na precyzyjne zmapowanie układu moczowego, ocenę wielkości i umiejscowienia zmian w nerce, a także stopień ich naciekania i obecność ewentualnych przerzutów. Obrazowanie medyczne jest kluczowym elementem przygotowań przed zabiegiem, niezbędnym dla dobrania optymalnej techniki operacyjnej.

Przebieg operacji nefrektomii - co się dzieje?

Sam przebieg zabiegu nefrektomii może różnić się w zależności od przyczyny leżącej u jego podstaw, a także od wybranej przez lekarza metody wykonania operacji. W przypadku klasycznej nefrektomii wykonanej metodą otwartą, nerka usuwana jest poprzez duże nacięcie powłok brzusznych. Dzięki rozwojowi technik małoinwazyjnych, coraz częściej wykonywana jest ona jednak za pomocą laparoskopii lub chirurgii robotycznej.

Niezmiennie jednak, niezależnie od zastosowanej techniki, pierwszym krokiem podczas operacji jest wprowadzenie pacjenta w stan znieczulenia ogólnego. Następnie lekarz przystępuje do preparowania tkanek otaczających nerkę oraz naczyń ją odżywiających. Po odpreparowaniu, nerka zostaje odcięta od doprowadzających ją naczyń krwionośnych, a także moczowodów odprowadzających mocz. Na tym etapie usuwany jest cały organ lub tylko jego chora część, w zależności od tego, czy przeprowadzana jest nefrektomia całkowita czy częściowa.

Po usunięciu nerki, następuje etap zamknięcia tkanek i zeszycia rozciętych obszarów. Dzięki małoinwazyjnym technikom, zamiast jednego dużego nacięcia, wystarczą jedynie kilka niewielkich otworów, przez które wprowadzane były narzędzia operacyjne. Przekłada się to na mniejszy dyskomfort pacjenta i krótszy okres rekonwalescencji po zabiegu.

Operacja z użyciem robota da Vinci

Jedną z najnowocześniejszych technik wykonywania małoinwazyjnej nefrektomii jest chirurgia robotyczna z użyciem systemu robotycznego da Vinci. Zabieg przeprowadzany jest przez doświadczonego chirurga, który steruje ramieniem robota wykonującym precyzyjne ruchy. Kamera umieszczona w głowicy robota przekazuje obraz z wnętrza ciała pacjenta w wysokiej rozdzielczości 3D na konsolę operatora.

Zastosowanie robota da Vinci pozwala na uzyskanie lepszego pola widzenia oraz większej precyzji ruchów niż w przypadku tradycyjnej laparoskopii. Zmniejsza to ryzyko powikłań i niepożądanych uszkodzeń tkanek oraz naczyń krwionośnych. Ponadto konieczne są jedynie niewielkie nacięcia o średnicy ok. 1 cm, przez które wprowadzane są narzędzia robotyczne. Dla pacjentów oznacza to mniejszy ból pooperacyjny, krótszy okres hospitalizacji i szybszy powrót do zdrowia.

Pooperacyjne rokowania i dbanie o zdrowie po nefrektomii

Rokowania dotyczące zdrowia i długości życia po przebytej nefrektomii są ściśle uzależnione od przyczyny, która doprowadziła do konieczności usunięcia nerki. W przypadku przeprowadzenia zabiegu z powodu nowotworów, szczególnie istotny jest stopień zaawansowania choroby oraz możliwość całkowitego usunięcia zmian nowotworowych. Ogólnie jednak, utrata jednej nerki nie stanowi poważnego zagrożenia dla życia, pod warunkiem prawidłowego funkcjonowania drugiej nerki.

Dla osób, które przeszły zabieg całkowitej lub częściowej nefrektomii niezwykle istotna jest dbałość o dobre nawyki żywieniowe i styl życia. Pomaga to zapobiec nadmiernemu obciążeniu pozostałej nerki i jej ewentualnemu uszkodzeniu. Zaleca się spożywanie diety bogatej w składniki odżywcze i łatwo przyswajalne białko, przy jednoczesnym ograniczeniu spożycia soli oraz produktów wysokobiałkowych. Niezbędna jest również odpowiednia suplementacja witamin i minerałów.

Podsumowanie

Nefrektomia to poważny zabieg chirurgiczny, podczas którego dochodzi do usunięcia całej nerki lub jej części. Może być konieczny w przypadku wystąpienia groźnych chorób, takich jak nowotwory, zwapnienia czy urazy. Odpowiednie przygotowanie się do operacji jest niezwykle istotne. Pozwoli to zminimalizować ryzyko powikłań i zapewnić sprawny powrót do zdrowia.

Po przebytej nefrektomii zalecane jest wprowadzenie zmian w diecie i stylu życia. Pomoże to odciążyć pozostałą nerkę i zapobiec dalszym uszkodzeniom. W niektórych przypadkach konieczna może okazać się także nefroureterektomia, czyli usunięcie nerki wraz z moczowodami. Wymaga to jeszcze większej dbałości o zdrowie po zabiegu.

5 Podobnych Artykułów

  1. Jak łagodzić ból krzyżowo-biodrowy: Przyczyny i terapie
  2. Skład mleka krowiego: Kluczowe składniki w tabeli. Poznaj wszystkie
  3. Ropień Bezolda: groźne powikłanie zapalenia ucha? Co musisz wiedzieć
  4. Magnez - Jaka jest zalecana dzienna dawka dla zdrowia?
  5. HER2 dodatni: Co to naprawdę oznacza dla Twojego rokowania?
tagTagi
shareUdostępnij artykuł
Autor Marcin Całbecki
Marcin Całbecki

Jako założyciel i główny autor portalu poświęconego medycynie i zdrowiu, łączę moją pasję do nauki o zdrowiu z zaangażowaniem w edukację społeczną. Z wykształcenia jestem lekarzem z wieloletnim doświadczeniem klinicznym oraz badaczem, co pozwala mi na krytyczne analizowanie i przekazywanie najnowszych odkryć medycznych w przystępny sposób.

Oceń artykuł
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
Ocena: 0.00 Liczba głosów: 0

Komentarze(0)

email
email

Polecane artykuły